Škole obeležavaju svoj praznik - Savindan

Škole u Srbiji obeležvaju danas Savindan, školsku slavu, u čast Svetog Save - utemeljivača obrazovanja i prvog srpskog arhiepiskopa.

Savindan se u školama tradicionalno obeležava kao radni dan, ali bez nastave, uz akademije i svečane priredbe.

Uručene Svetosavske nagrade

U Vladi Srbije danas su, na veliki školski praznik u Srbiji, uručene Svetosavske nagrade, najviša priznanja koja tradicionalno dodeljuje Ministarstvo prosvete i nauke.

Od oko160 pristiglih predloga, za doprinos i razvoj obrazovanju u prošloj godini, sa 20 povelja i zlatnika nagrađeni su učenici, studenti, direktori škola, ustanove, institucije, domovi učenika...

Čestitajući nagrađenima, ministar prosvete i nauke Žarko Obradović istakao je da najveće zasluge što Srbija u obrazovanju pripada evropskom prostoru, imaju đaci, studenti, učitelji, nastavnici...

Među nagrađenima su Predškolska ustanova Savski vanac u Beogradu, OŠ, "Milivoje Borović" iz Mačkata, zatim učenik Pavle Dimić iz beogradske OŠ "Dragan Kovačević", Ivan Dajmanović đak niške OŠ "Ćele kula".

Priznanja su poneli Tehnička škola u Požegi, beogradska Muzička škola "Vatroslav Lisinski", učenica beogradske Matematičke gimnazije Marijana Vujadinović, Milan Kornjača iz Gimnazije u Sremskoj Mitrovici.

Nagrađeni su i Ekonomski fakultet u Subotici, Studentski centar Priština sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Dom učenika srednjih škola i Kragujevcu, Zadužbina "Dositej Obradović".

Među nagrađenima su i rektor Univerziteta u Beogradu Branko Kovačević, kao i emisija "Ovo je Srbija" Redakcija dopisništva RTS-a, dnevne novine "Pres".

Ministarstvo, povodom Svetog Save, organizuje večeras tradicionalnu Svetosavsku akademiju, pod nazivom "Duhovna buktinja Svetog Save", koja će biti održana u Sava centru.

Pametna školska tabla

Ministar prosvete i nauke Žarko Obradović i direktor Zavoda za udžbenike Miloljub Albijanić posetili su danas Osnovnu školu "Radojka Lakić" u Beogradu, povodom školske slave Sveti Sava, i predali joj na poklon "pametnu tablu".

Uručujući najsavremenije nastavno sredstvo - "pametnu tablu", u ime Zavoda za udžbenike, Albijanić je poručio đacima da ona treba da im služi za dalje proširenje znanja.

"Želim da vam tabla služi da razvijate svoja znanja dalje, bolje i više", kazao je Albijanić.

Ministar Obradović je rekao da je 27. januar prilika da se podsetimo ko je bio Sveti Sava i zbog čega je on kao svetac značajan za školstvo i obrazovanje Srbije.

"Sva deca treba da imaju iste uslove za obrazovanje. Danas se Sveti Sava ne proslavlja samo u ovoj školi, već i na svim prostorima gde Srbi žive", naglasio je Obradović.

"Pametna tabla", kao integrisani sistem za unapređivanje svih nivoa obrazovanja, omogućava multimedijalni edukativni interaktivni sistem učenja.

U večernjim satima, u "Sava centru" biće održana tradicionalna Svetosavska akademija, u organizaciji resornog ministarstva.

Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, takođe, organizuje svečanu akademiju i tradicionalno takmičenje studenata u besedništvu, a svečanost povodom Savindana održaće i druge ustanove.

Obeležavanje Savindana kao školske slave počelo je prvih decenija 19. veka. Prema nekim podacima, u Zemunu je 1812. godine osnovan školski fond koji je propisao da se Sveti Sava ima obeležavati kao zaštitnik srpskih škola.

Do opšteg prihvatanja Svetog Save kao školskog zaštitnika išlo se, međutim, postepeno. Matica srpska od osnivanja 1826. godine obeležavala ga je kao zaštitnika, ali i kao imendan dobrotvora Matice Save Tekelije.

Sveti Sava ustanovljen je za školsku slavu odlukom Sovjeta Knjaževstva Srbskog 2. janaura 1840. godine, na predlog Atanasija Nikolića, rektora Liceja u Kragujevcu.

U odluci Popečiteljskog presvještenija predstavnici državne i crkvene vlasti propisali su da se Sveti Sava proglašava za patrona svih naših škola i da se od tada mora svečano proslavljati.

Sveti Sava se obeležavao kao školska slava sve do 1945. godine, kada je ukinuta odlukom komunističke vlasti, a potom početkom 90-ih godina prošlog veka obnovljena.

Uspomena na prosvetitelja i arhiepiskopa Savu

Sveti Sava se smatra začetnikom srpske srednjovekovne književnosti, stoga je zaštitnik prosvetnih ustanova.

Njegovo svetovno ime bilo je Rastko, rodio se 1169. godine, bio je najmlađi sin srpskog župana Stefana Nemanje (Sveti Simeon).

Sveti Sava i njegov otac sveti Simeon su iz manastira Hilandar na Svetoj Gori, koji su osnovali krajem 12. veku, upravljali srpskom državom.

Tu je osnovana i bolnica, što se smatra i kao početak srpske naučno zasnovane medicine.

Sveti Sava je preminuo u tadašnjoj bugarskoj prestonici Trnovu 25. januara 1236. godine, na povratku iz hodočašća u Jerusalim, posle jedne diplomatske misije za Bugarsku arhiepiskopiju.

Prema zapisima iz tog vremena, glas o smrti Rastka Nemanjića stigao je u Srbiju 27. januara, pa se u SPC na taj dan služe liturgije.

Napisao je manastirske tipike - Karejski, Hilandarski i Studenički. Prevodio je sa grčkog i posrbio važne pravno-teološke tekstove "Zakonopravilo" (Krmčija od krma-upravljanje), što je prevod Justinijanove "Šeste novele". To važno pravno delo određuje odnose crkve i države putem takozvane simfonije.

On je prevodio Hipokrata i Galena i prikupljao srednjovekovne medicinske zapise, od kojih je nastao "Hilandarski medicinski kodeks". U Hilandaru je 1198. godine osnovao prvu bolnicu.

Izdvojio je najbitnije iz srpske tradicije, oplemenio je i povezao sa najvećim duhovnim i civilizacijskim dostignućima svog vremena.

On je veoma mlad, oko 1192. godine, otišao u Svetu Goru gde se zamonašio u ruskom manastiru Sveti Pantelejmon.

U Nikeji je 1219. od vizantijskog cara Teodora Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla i Haritopula izdejstvovao autokefalnost (samostalnost) srpske crkve i srpsku arhiepiskopiju, za čije je središte odredio manastir Žiču.

Bio je neobično vešt i u državno-diplomatskim poslovima, 1208. godine u manastiru Studenica nad očevim telom, koje je preneo sa Svete Gore, izmirio je svoju zavađenu braću Vukana i Stefana Nemanjiće.

Njegove mošti su iz Trnova prenete i sahranjene u manastiru Mileševa 6. maja 1237. godine. Mošti je spalio Sinan Paša 1594. godine na Vračaru. Na tom mestu sada je spomen hram posvećen Svetom Savi.